ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2026 คู่มือคำนวณและยื่นภาษีครบจบสำหรับมนุษย์เงินเดือน

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร?

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (Personal Income Tax – PIT) คือภาษีที่รัฐบาลเก็บจากรายได้ของบุคคลธรรมดาในแต่ละปี ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้าง ค่าที่ปรึกษา ดอกเบี้ย เงินปันผล กำไรจากการค้าขาย หรือรายได้อื่นๆ ทุกคนที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษี แม้ว่าคำนวณแล้วจะไม่ต้องเสียภาษีก็ตาม

ใครต้องยื่นภาษี?

อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (Progressive Tax)

ไทยใช้ อัตราภาษีแบบขั้นบันได (Progressive Tax) ยิ่งรายได้สุทธิสูง ยิ่งเสียภาษีอัตราสูงขึ้น:

สำคัญ: ภาษีคำนวณจาก “เงินได้สุทธิ” ไม่ใช่เงินเดือนรวม หมายความว่าต้องหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนออกก่อน

ประเภทเงินได้ตามมาตรา 40

ค่าลดหย่อนภาษี 2026 — รวมทุกรายการ

ค่าลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว

ค่าลดหย่อนประกัน

ค่าลดหย่อนการลงทุน

เพดานรวม SSF + RMF + PVD + กบข. + ประกันบำนาญ = ไม่เกิน 500,000 บาท

ค่าลดหย่อนอื่นๆ

วิธีคำนวณภาษี — ตัวอย่างจริง

ตัวอย่างที่ 1: เงินเดือน 30,000 บาท (โสด)

# === คำนวณภาษี: เงินเดือน 30,000 บาท/เดือน ===

# 1. เงินได้พึงประเมิน (รายได้ทั้งปี)
เงินเดือนรวม = 30,000 x 12 = 360,000 บาท

# 2. หักค่าใช้จ่าย (40(1) หักได้ 50% ไม่เกิน 100,000)
ค่าใช้จ่าย = 100,000 บาท

# 3. หักค่าลดหย่อน
ลดหย่อนส่วนบุคคล  = 60,000 บาท
ประกันสังคม        = 9,000 บาท (750 x 12)
รวมค่าลดหย่อน      = 69,000 บาท

# 4. เงินได้สุทธิ
เงินได้สุทธิ = 360,000 - 100,000 - 69,000 = 191,000 บาท

# 5. คำนวณภาษี (ตามขั้นบันได)
150,000 แรก = ยกเว้น (0 บาท)
191,000 - 150,000 = 41,000 x 5% = 2,050 บาท

# ภาษีที่ต้องเสีย = 2,050 บาท/ปี (ประมาณ 171 บาท/เดือน)

# 6. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ที่บริษัทหักไว้แล้วทุกเดือน)
# ถ้าบริษัทหักไว้มากกว่า 2,050 → ได้เงินคืน!
# ถ้าบริษัทหักไว้น้อยกว่า 2,050 → ต้องจ่ายเพิ่ม

ตัวอย่างที่ 2: เงินเดือน 50,000 บาท (สมรส มีลูก 1 คน)

# === คำนวณภาษี: เงินเดือน 50,000 บาท/เดือน (สมรส ลูก 1) ===

# 1. เงินได้พึงประเมิน
เงินเดือนรวม = 50,000 x 12 = 600,000 บาท

# 2. หักค่าใช้จ่าย
ค่าใช้จ่าย = 100,000 บาท

# 3. หักค่าลดหย่อน
ลดหย่อนส่วนบุคคล     = 60,000 บาท
คู่สมรส (ไม่มีรายได้) = 60,000 บาท
บุตร                  = 30,000 บาท
ประกันสังคม           = 9,000 บาท
ประกันชีวิต           = 50,000 บาท (ตามจริง)
SSF                   = 100,000 บาท
ดอกเบี้ยบ้าน          = 80,000 บาท (ตามจริง)
รวมค่าลดหย่อน         = 389,000 บาท

# 4. เงินได้สุทธิ
เงินได้สุทธิ = 600,000 - 100,000 - 389,000 = 111,000 บาท

# 5. คำนวณภาษี
111,000 บาท < 150,000 → ยกเว้นทั้งหมด!

# ภาษีที่ต้องเสีย = 0 บาท
# → ได้เงินคืนทั้งหมดที่บริษัทหักไว้!

ตัวอย่างที่ 3: เงินเดือน 100,000 บาท (โสด)

# === คำนวณภาษี: เงินเดือน 100,000 บาท/เดือน (โสด) ===

# 1. เงินได้พึงประเมิน
เงินเดือนรวม = 100,000 x 12 = 1,200,000 บาท

# 2. หักค่าใช้จ่าย
ค่าใช้จ่าย = 100,000 บาท

# 3. หักค่าลดหย่อน (maximize!)
ลดหย่อนส่วนบุคคล   = 60,000 บาท
ประกันสังคม         = 9,000 บาท
ประกันชีวิต         = 100,000 บาท
ประกันสุขภาพ       = 25,000 บาท (รวมในประกันชีวิต)
SSF                 = 200,000 บาท (30% ของ 1.2M = 360K, max 200K)
RMF                 = 300,000 บาท (เพดาน SSF+RMF+PVD ≤ 500K)
ดอกเบี้ยบ้าน        = 100,000 บาท
รวมค่าลดหย่อน       = 769,000 บาท

# 4. เงินได้สุทธิ
เงินได้สุทธิ = 1,200,000 - 100,000 - 769,000 = 331,000 บาท

# 5. คำนวณภาษี
150,000 แรก = ยกเว้น (0 บาท)
150,001-300,000 = 150,000 x 5% = 7,500 บาท
300,001-331,000 = 31,000 x 10% = 3,100 บาท

# ภาษีที่ต้องเสีย = 10,600 บาท/ปี
# (เทียบกับรายได้ 1.2 ล้าน = อัตราภาษีจริง 0.88% เท่านั้น!)
# ← นี่คือพลังของการใช้ค่าลดหย่อนให้เต็ม!

วิธียื่นภาษี ภ.ง.ด.91 ออนไลน์

ผ่านเว็บกรมสรรพากร (rd.go.th)

1. เข้า https://efiling.rd.go.th
2. ล็อกอินด้วยเลขบัตรประชาชน + รหัสผ่าน (ถ้ายังไม่มี ลงทะเบียนก่อน)
3. เลือก ยื่นแบบ ภ.ง.ด.91 (สำหรับผู้มีเงินได้ประเภท 40(1) อย่างเดียว)
4. กรอกข้อมูลเงินได้ — ดูจาก หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ที่บริษัทออกให้
5. กรอกค่าลดหย่อนทั้งหมด
6. ระบบคำนวณภาษีให้อัตโนมัติ
7. ตรวจสอบ → ยืนยัน → ส่ง
8. ถ้าต้องจ่ายเพิ่ม → ชำระผ่าน PromptPay, บัตรเครดิต, ธนาคาร
9. ถ้าได้เงินคืน → เงินโอนเข้าบัญชีภายใน 1-3 เดือน

ผ่านแอป RD Smart Tax

1. ดาวน์โหลดแอป RD Smart Tax (iOS/Android)
2. ล็อกอิน → ยื่นแบบ
3. สแกน 50 ทวิ ด้วยกล้อง → ข้อมูลถูกกรอกอัตโนมัติ
4. เพิ่มค่าลดหย่อน → ตรวจสอบ → ส่ง

กำหนดยื่นภาษี

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

1. ไม่ยื่นภาษีเลย: แม้จะคำนวณแล้วไม่ต้องเสียภาษี ก็ต้องยื่น ไม่ยื่นมีโทษปรับ 2,000 บาท + เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน
2. ลืมใส่ค่าลดหย่อน: ไม่ใส่ SSF, RMF, ประกัน, ดอกเบี้ยบ้าน ทำให้เสียภาษีมากกว่าที่ควร — ได้เงินคืนน้อยลง
3. ไม่เก็บหลักฐาน: ใบเสร็จประกัน, หนังสือรับรอง SSF/RMF, หนังสือรับรองดอกเบี้ยบ้าน ต้องเก็บไว้ 5 ปี
4. เงินได้หลายทาง แต่ยื่น 91: ถ้ามีเงินได้นอกจากเงินเดือน (ขายของออนไลน์, Freelance, ค่าเช่า) ต้องยื่น ภ.ง.ด.90 ไม่ใช่ 91
5. ไม่รู้ว่า Withholding tax หักไว้แล้ว: ดอกเบี้ยเงินฝาก (หัก 15%), เงินปันผล (หัก 10%) — ถ้ายื่นรวมอาจได้คืน

บทลงโทษถ้ายื่นช้าหรือไม่ยื่น

Tax Planning Tips — วางแผนภาษีอย่างชาญฉลาด

1. วางแผนตั้งแต่ต้นปี ไม่ใช่ปลายปี

อย่ารอซื้อ SSF/RMF ตอนธันวาคม เพราะ:

• DCA ทั้งปี = ซื้อหลายราคา ลดความเสี่ยง
• ปลายปีอาจไม่มีเงินก้อน
• มักซื้อตอนราคาสูง (ปลายปีตลาดมักขึ้น)

2. ใช้สิทธิลดหย่อนให้เต็ม

ตรวจสอบว่ายังมีสิทธิลดหย่อนอะไรที่ยังไม่ได้ใช้ โดยเฉพาะ:

• SSF/RMF — ลดหย่อนได้มากที่สุด
• ดอกเบี้ยบ้าน — มักลืม
• ประกันสุขภาพพ่อแม่ — หลายคนไม่รู้ว่าลดหย่อนได้
• เงินบริจาค 2 เท่า — บริจาคสถาบันการศึกษา โรงพยาบาลรัฐ

3. ยื่นภาษีออนไลน์เสมอ

ยื่นออนไลน์ได้ขยายเวลาถึง 8 เมษายน, ได้เงินคืนเร็วกว่า, สะดวกกว่ามาก

4. เปรียบเทียบ “ยื่นรวม” vs “ยื่นแยก” (คู่สมรส)

ถ้าทั้งคู่มีรายได้ ลองคำนวณทั้ง 2 แบบ:

• ยื่นรวม → ใช้ค่าลดหย่อนคู่สมรสได้ แต่ฐานภาษีอาจสูงขึ้น
• ยื่นแยก → แต่ละคนใช้ค่าลดหย่อนของตัวเอง
• เลือกแบบที่เสียภาษีน้อยกว่า

5. เงินปันผล — เลือก Final Tax หรือยื่นรวม?

• เงินปันผลถูกหัก ณ ที่จ่าย 10% (Final Tax)
• ถ้ารายได้สุทธิอยู่ในฐาน 0-5% → ยื่นรวมแล้วขอคืนภาษีได้
• ถ้ารายได้สุทธิอยู่ในฐาน 15% ขึ้นไป → เลือก Final Tax 10% ดีกว่า

เอกสารที่ต้องเตรียม

1. หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) — จากนายจ้าง
2. หนังสือรับรอง SSF/RMF/PVD — จากบลจ. หรือบริษัทจัดการกองทุน
3. ใบเสร็จเบี้ยประกันชีวิต/สุขภาพ — จากบริษัทประกัน
4. หนังสือรับรองดอกเบี้ยเงินกู้บ้าน — จากธนาคาร
5. ใบเสร็จบริจาค (e-Donation) — ระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร (ไม่ต้องเก็บใบเสร็จกระดาษ)
6. สำเนาทะเบียนสมรส/สูติบัตรบุตร — ถ้าใช้สิทธิคู่สมรส/บุตร

สรุป — ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ง่ายกว่าที่คิด

1. สูตร: เงินได้ – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ → คำนวณตามขั้นบันได 0-35%
2. ใช้ค่าลดหย่อนให้เต็ม: SSF/RMF เป็นเครื่องมือที่ดีที่สุด ทั้งลดภาษีและบังคับออม
3. ยื่นออนไลน์: ผ่าน efiling.rd.go.th หรือแอป RD Smart Tax ง่าย สะดวก ได้เงินคืนเร็ว
4. วางแผนตั้งแต่ต้นปี: DCA ซื้อ SSF/RMF ทุกเดือน ไม่ต้องรอปลายปี
5. อย่ากลัวภาษี: เข้าใจระบบแล้ว จะรู้ว่าเสียภาษีน้อยกว่าที่คิด ถ้าใช้สิทธิลดหย่อนครบ

ภาษีเป็นหน้าที่ของพลเมืองทุกคน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องเสียมากกว่าที่ควร การวางแผนภาษีอย่างถูกต้องตามกฎหมายคือสิทธิ์ของคุณ ใช้มันให้เต็มที่!